Zoë Papaikonomou: ‘Verschil moet er wezen’

Afscheid nemen doet pijn. Het is niet makkelijk om deze intensieve, wervelende stad na een maand weer gedag te zeggen. De wereld hierbuiten draaide op volle toeren door. Nieuwe aanslagen, veel verwarde mensen, een (mislukte) coup. Ze weten er in Egypte alles van. Een bekend spreekwoord hier luidt: “Als er twee presidenten op een boot zitten, dan zinkt ie.” 

(“المركب اللي عليها ريسين بتغرق”)

Aan de top van de piramide is geen ruimte voor verschillen, voor andersdenkenden. Daar geldt enkel de wet van de baas. Of dat nou een militair is, een moslimbroeder of een socialist. Deze top wordt dag in dag uit gedragen door de Egyptenaren. Zij vormen de basis van de piramide. Of ze het nu eens zijn met de top of niet. Ik ontmoette er de afgelopen weken velen. Alleen al op de route vanuit de stad onze wijk in.

Als eerste liepen we dan langs de meloenenman. Met zijn kufiya om zijn hoofd gedraaid bromde hij ons vrolijk gedag. Hij staat dag in dag uit op zijn vaste plek van ’s ochtends vroeg tot laat in de nacht. Daarna kwamen we langs onze nieuwe vrienden bij de bakker. Vriendelijk en nieuwsgierig. Elke dag het lekkerste brood van de wereld bakkend. Dan volgde de bawab (portier) van de crèche om de hoek. Gevolgd door Omar van de kiosk aan het begin van onze straat met daarnaast de kleine supermarkt en de apotheker. De bawaba en haar stokoude moedertje van het gebouw naast de onze ontmoetten we doorgaans als laatste. Slechtziend en moeilijk ter been bood deze fiere, oudere dame mij alsnog altijd aan om te helpen tillen met de boodschappen. Wat ik natuurlijk elke keer beleefd weigerde.

“Wij Egyptenaren moeten leren leven met onze onderlinge verschillen.” Zei een vriendin deze maand tegen me. “We moeten elkaar ruimte geven.” In een stad als Cairo met officieus zo’n 20 miljoen inwoners is dat vaak letterlijk lastig. Een veelheid van kleuren en vormen omringen je continu. Ze zijn altijd dichtbij. Als buitenlander bekleed je een aparte positie. Hoe ik verschilde werd bijna zonder uitzondering geaccepteerd. Het is ook makkelijker om iemand eventjes te accepteren. Het vraagt minder aanpassing. Het leven met de verschillen van de mensen die altijd om je heen zijn – jouw eigen kleine maatschappij – is moeilijker. Daarin staan Egyptenaren niet alleen. Wij kennen het in Nederland maar al te goed. Het vergt wilskracht, aandacht en geduld.

Ruimte om te zijn, om te ademen. Elk mens is er op zijn of haar manier naar op zoek. Daarin lijken we op elkaar van Amsterdam tot Cairo tot waar dan ook. En onze vele verschillen? Ze zijn er. Ze zijn verschrikkelijk (en) mooi. Geef ze de ruimte.