To fast, or not to fast? That is the question

Een vraag waar ik al geruime tijd mee worstel. Een vraag die ik mezelf heel lang niet heb durven te stellen. Hoezo durf je die vraag te stellen krijgt ik regelmatig te horen. Je weet toch dat het vasten een van de vijf zuilen van de Islam is en blijft. Het is gewoon je plicht als moslim abi (broer). Of, doe niet zo zwak lan (man), gewoon bikkelen en meedoen… Of weyooow je bent echt verkaast man, nepmoslim, huismoslim, cultuurmoslim, kuffar en ga zo maar door.

Al van kleins af aan worstel ik met de Ramadan. Het ene jaar heb ik helemaal geen worsteling, omdat ik er gevoelsmatig goed in zit en doordrenkt ben van de ‘heilige geest’. Het andere jaar weer wel, omdat ik even kwijt ben waarom ik meedoe. Als ik kijk naar mijn omgeving merk ik dat mijn worsteling moeilijk bespreekbaar is. De meeste moslims die ik ken staan namelijk te popelen om aan de prachtige maand Ramadan mee te doen. De maand van lichamelijke en geestelijke zuivering, spiritualiteit, naastenliefde, vergeving en de grote Jihad.

Vol verwondering en bewondering kijk ik elk jaar naar de enthousiaste en devote moslims die met overtuiging en liefde meedoen aan de Ramadan. Vaak was ik een van hen, maar vaak ook niet. Hoe dit naar je omgeving te communiceren? Er waren jaren waarbij ik openlijk zei, ik doe er niet aan mee. Er waren helaas ook jaren (toen ik jonger was) waarbij ik naar de buitenwereld toe deed alsof ik eraan mee deed, terwijl het niet zo was. Of dat ik tegen mijn zin wel mee deed. Dit zorgde ervoor dat ik me hoe dan ook een slappe, zwakke en ruggengraatloze dweil voelde. Enerzijds te zwak om (niet) mee te doen. Anderzijds te zwak om openlijk voor mijn keuze uit te komen. Soms handelde ik uit angst voor het hellevuur of uit angst voor de reacties uit mijn omgeving. En soms simpelweg omdat ik geen zin had in het gezeik, gepreek en de sociale druk.

De stempel die je ongewild op je gedrukt krijgt of die je op jezelf drukt als je niet vast, voelt als een onzichtbaar brandmerk. Het gevoel alsof elke moslim aan je kan zien en ruiken dat je niet mee doet en je dit kwalijk neemt. Zowel meedoen als niet meedoen met de Ramadan voelt hypocriet, niet oprecht en zondig. Heel lang dacht ik dat ik de enige was die met dit gevoel rondliep. Tot ik diezelfde worsteling opmerkte bij anderen doordat ze mij hun worsteling voorlegden en om advies vroegen.

Ik als pragmaticus gaf met het advies van mijn ouders in mijn gedachten het volgende mee: abi, ik kan je geen islamitisch verantwoord advies geven, want ben geen theoloog. Mijn ouders gaven mij het volgende mee toen ik ze mijn dilemma voorgelegde. Mijn anne (mama) zei: “oğlum (mijn zoon), als je een ezel vastbindt en hem of haar geen eten of drinken geeft. Heeft die dan ook gevast? Het gaat om je iman (geloof/overtuiging/intentie). Als je het doet, doe het dan vanuit liefde en overtuiging en niet uit angst en verplichting. Eşek olma! (Wees geen ezel!)”

Mijn baba (vader) zei: “een ode oftewel onderwerping aan Allah is niet alleen maar eens per jaar tijdens de Ramadan. Dat zit in je dagelijkse leven. In je denken en handelen naar anderen toe en in het werk wat je doet. Wees niet te streng voor jezelf. Insanoğlu insan ol! (Wees een goed mens!)”

Mijn ouders hebben me altijd gestimuleerd om als goed mens door het leven te gaan. De betekenis achter de betekenis te zoeken en uit liefde en overtuiging met mijn spiritualiteit en geloof bezig te zijn. Niet alleen door middel van het naadloos uitvoeren van de zuilen, maar door zelfkritisch elke dag bezig te zijn om mezelf en mijn omgeving te verbeteren. Door de gedachte van de Ramadan niet alleen een maand per jaar te eren, maar door elke dag van het jaar ermee bezig te zijn.

Het is de zaterdag voor Ramadan en lig nog in bed terwijl ik mijn gedachten op mijn telefoon schrijf. To fast, or not to fast? That is still the question. Doe ik volledig mee en ga ik genieten van de betoverend maand Ramadan met mijn medemoslims? Ben ik die zwakkeling die niet vast? Of ben ik niet zwart-wit, maar kies ik ervoor om een van de vele tinten grijze moslims te zijn die hun eigen manier hebben gevonden om toch mee te doen.

Cemil Yilmaz

Cemil Yilmaz (Msc) omschrijft zichzelf als een Arabisch Turkse Tukker. De synergie ontstaan vanuit de Nederlandse, Turkse en Arabische cultuur hebben hem zowel in zijn persoonlijke als professionele ontwikkeling veel gebracht. Zijn pad kronkelde langs Mohammed Ali, Sociale Psychologie, Het Midden-Oosten en Bali om uit te komen bij See Why. Hij heeft een achtergrond als sociaal wetenschapper en is inmiddels als ondernemer partner bij IZI Solutions. Hij is expert op het snijvlak van multicultarilteit en sociale vraagstukken. Daarnaast houdt hij zich bezig met de werving en selectie van Kleurrijk Talent en consultancy op gebied van diversiteit en inclusie.