Özüm Canel: ‘Het mysterie koffiedik kijken’

 Gespannen loop ik over straat. Ga ik binnenkort wel geld verdienen, want dat is hard nodig. Is deze persoon waar ik mee omga eigenlijk wel te vertrouwen? Ben ik wel op het juiste pad? Is het niet tijd om terug te gaan naar Nederland? Ik heb duidelijkheid nodig. Dus ik stap bij Symbol café naar binnen waar ze “professioneel” koffiedik kijken. 

Er is zoveel onzekerheid in Istanbul. Dat het geen wonder is dat velen verslaafd zijn aan het koffiedik kijken. Ik geef toe, ik ben zelf ook een ex-verslaafde. De enige reden waarom ik het niet meer ben is financieel, het is relatief niet goedkoop.

Pas aangekomen in Istanbul kwam ik ermee in aanraking. Ik volgde lessen aan het theaterinstituut Mujdat Gezen, en daar waren de meiden hardnekkig verslaafd. Sporadisch keken ze ook koffiedik voor elkaar. Maar het ging vooral over dat ze nu écht de allerbeste koffiedikkijker hebben gevonden.

Zo kwam ik in die tijd bij het bekendste café in Istanbul terecht: Melekler Kahvesi (Engelen Koffie). Er zijn talloze cafés waar je puur komt om je Turkse koffie te laten “lezen”. Voor wie het niet weet. Kort cursusje. Het begint met een modderige espresso, die je drinkt totdat er geen vloeistof meer is. Dan gooi je het schoteltje erop, snel omdraaien en drie keer cirkels maken met kop en schotel voor je borstkas terwijl je een wens doet. Vervolgens laat je het afkoelen. Het gaat sneller met een één lire munt op de bodem van je omgekeerde kopje te leggen. En dan draait degene die de koffie leest het kopje en analyseert de vormpjes in de uitgelopen koffiedrab. Zo begint het mysterie.

Een goede koffiedikkijker laat je achter met een positief gevoel. Dat is wat je wil namelijk. Het is eigenlijk een Turkse manier van naar een psycholoog gaan. Je problemen worden openbaar gemaakt en die persoon zegt wat er gaat gebeuren of wat je zou moeten doen. Het is heel gek, je weet niet welke keuzes je moet maken en net als een goede vriendin geeft deze persoon je advies en dat is fijn als alles onduidelijk is.

Na verschillende koffiedikkijkers te hebben geprobeerd kwam ik bij een mevrouw die werkelijk interessante dingen zei. Ze vertelde me dat ik ging doceren. Dat is wel het laatste wat ik in mijn leven zou gaan doen, dacht ik. En ja hoor binnen een paar maanden kwam doceren als een soort zij-carrière op mijn pad. Een volgende keer dat ik bij haar was zei ze ik zie een microfoon. Kan je zingen? Ik zei ik vind dat heel erg leuk, maar heb niet per se de beste stem. Ik was het alweer vergeten totdat ik een paar maanden later werd gevraagd door een regisseur om deel te nemen aan een musical tour. Ongelofelijk! Ze heeft het echt voorspeld. Hoe werkt dit???

En ja zo raak je langzaam verslaafd. Elke keer als iets niet goed gaat, je niet weet welke keuze je moet maken, je de onzekerheid niet meer aan kunt, val je in Istanbul weer in de koffiedik-valkuil.

Mijn theorie is dat een goede koffiedik kijker gebruik maakt van telepathie. Ze kunnen zien of voelen hoe jij denkt. En een goede variant ordent, net als een goede psycholoog,  je gedachten. Fijn, als weer alles op een rijtje staat.

Nooit had ik in Nederland deze behoefte. Die heb je niet, alles is duidelijk. Je weet hoe je week eruit ziet, je maand, misschien zelfs je jaar… In Istanbul kan dat niet. Je kan niks plannen. Het is precies het omgekeerde van Nederland. Vandaar dat er hier bij mensen deze behoefte is. En het fenomeen is meegegaan met de moderniteit, zo zijn er diverse apps zoals Derya Abla (Koffiedik Tante), die je kunt raadplegen als je favoriete café gesloten is. Perfect voor verslaafden.