Doa Shaikhani: ‘Ramadan, meer dan alleen vasten’

Ik heb gefascineerd staan kijken hoe de vrouwelijke chirurg aan het werk was, samen met haar hoofdopleider die mij tussendoor snel de maag , de alvleesklier, de lever en de galblaas aanwees. Ik stond versteld toen de vrouwelijke chirurg de galblaas zonder enig moeite eruit sneed en op het tafeltje verderop plaatste, zodat het door een van de operatieassistenten in een potje gezet kon worden en naar de patholoog gestuurd kon worden. ‘The Whipple,’ riep ze trots, toen ze een stuk van de alvleesklier met de twaalfvingerige darm wat eraan vastzat eruit viste en ook op de tafel gooide. Ze was mijn heldin.

‘Je mag ook even wat gaan lunchen hoor,’ zei ze tussendoor, terwijl ze de darmen terug propte in de openliggende buik van de patiënt. Ze had zojuist een succesvolle Whipple-operatie uitgevoerd. Een ingewikkeld ingreep die wel ruim 6 uur of langer kon duren en uitgevoerd wordt bij mensen met pancreaskopcarcinoom. Met andere woorden, kanker in de uitmonding van de alvleesklier en de galblaas. Beide ontzettend belangrijke organen voor het verteren van voedsel. Over voedsel gesproken, we stonden al ruim 5 uur op de OK en ik voelde nog godzijdank niets van de honger en dorst.

‘Alles nog aan elkaar terug hechten gaat nog zeker een uur duren, ga maar wat eten en drinken,’ zei ze opnieuw. Ik keek op de klok. Half 1. Ik had niks van de tijd, de honger en de dorst gemerkt. ‘Ik red mij wel,’ antwoordde ik vlot. Ik had niet al te veel zin om te vertellen dat ik aan het vasten was voor de Ramadan. Ik had bij een van de operatieassistenten alle cliché vragen al beantwoord, toen ze het mij voor de operatie begon, vroeg.

‘Vier je ook de Ramadan?’ ‘Ja,’ grinnikte ik. Ik verbeterde haar niet. ‘Daar heb ik echt respect voor,’ zei ze. ‘Maar tot wanneer mag je nou eten?’
‘Ongeveer tot half 3 ‘s nachts.’
‘Dat vind ik zo knap. Maar prop je jezelf dan vol?’
‘Nee,’ lachte ik. ‘Dat is niet de bedoeling van de Ramadan.’
‘Mag je wel drinken?’
‘Nee.’
‘Maar water toch wel?’
‘Nee, water is ook drinken.’
‘Jeetje, respect hoor.’

Met de Ramadan, vliegt de tijd gelukkig letterlijk voorbij. Soms sta ik ervan versteld hoe het lichaam zo lang kan blijven functioneren zonder eten en drinken. Hoewel ik laatst wel bijna tegen de vlakte ging tijdens OK, maar ik denk eerder dat het te maken had met het lang op een plek blijven staan, dan het feit dat je niks hebt gegeten en gedronken.

Voor mij is Ramadan meer dan een van de vijf zuilen. Meer dan niet eten en drinken. Meer dan bewuster leven. Met Ramadan besef ik ook hoe moeilijk sommige van mijn patiënten het hebben, die niet meer kunnen eten en drinken vanwege gezondheidsredenen. Of omdat ze nuchter moeten blijven voor een bepaalde operatie. Het geeft je leven en je werk opeens meer perspectief.

‘Mag ik ook niet wat koffie, gewoon zwart zonder melk of suiker?’ vroeg de volgende patiënt, toen ik hem een hand kwam geven om hem vervolgens te zeggen dat hij bijna aan de beurt is. Ik schudde mijn hoofd. ‘Pff, nou maar goed dat ik snel aan de beurt ben want ik weet niet of ik dit nog lang volhoud.’ ‘Nou, ik voel zeker met u mee,’ knipoogde ik. ‘Ik mag ook niets eten en drinken, tot na zonsondergang.’