Perzisch nieuwjaar in Nederland

Gedroogde vruchten in plaats van oliebollen en geen vuurwerk maar een vreugdevuur die de avond oplicht. Maandag wensten veel mensen elkaar ‘noroez mubarak’ toe, Perzisch voor gelukkig nieuwjaar. Miljoenen mensen van Iran tot China vieren al duizenden jaren het begin van het Perzisch nieuwjaar (noroez). Ook in Nederland staan families stil bij noroez, dat letterlijk ‘nieuwe dag’ betekent.

De Iraanse supermarkt aan de Rozengracht draaide overuren de afgelopen week. Dozen vol Perzische lekkernijen blokkeren het gangpad van de kleine winkel in hartje Amsterdam. Naast de toonbank valt gelijk een rijkversierde haftsin tafel op. Traditiegetrouw is deze opgedekt met een pot gras, pudding, appel, knoflook, azijn, houtpoeder en gedroogd fruit. Noroez is een feest vol symboliek en tradities. Alles wat op tafel staat symboliseert geluk en gezondheid. Vaak prijkt er een vissenkom met goudvissen in het midden van de tafel, maar ‘’alle vissen zijn uitverkocht’’, vertelt de winkelier verontschuldigend terwijl hij naar de lege kom kijkt.

Een vrouw rekent haar boodschappen af. “Ik heb ook zo’n tafel opgedekt maar als vegetariër heb ik geen vis  in mijn woonkamer”, zegt Djahan Manuela Mazhari Perez met een grote glimlach. Haar lange naam heeft ze te danken aan haar Iraanse en Colombiaanse roots. De geografe woont samen met haar gezin inmiddels veertien jaar in Nederland. Ze vertelt dat ze thuis ieder jaar noroez vieren. Perez vindt het belangrijk dat haar kinderen ook andere tradities en culturen meekrijgen dan de Nederlandse. Op de dinsdag voor noroez  is de traditie om over een vuurkorf te springen om ziektes weg te nemen en om kracht te krijgen voor het nieuwe jaar. “Wij kozen ervoor om over kaarsen te springen, aangezien we geen tuin hebben”, zegt Perez. Met noroez wil ze haar dankbaarheid tonen voor moeder aarde. Ze laat een poster zien van een noroez-viering later die avond op de Dam, waar ook een vuurkorf wordt aangestoken en live muziek wordt gedraaid.

De regen weerhoudt zo’n tachtig mensen er niet van om op maandagavond de Dam tot een enorme dansvloer te maken. Luide Koerdische muziek, maakt dat praten niet meer gaat dus zoekt het gemengde publiek vooral de traditionele Koerdische dans op, in een lange slinger dansen mensen schouder aan schouder. Een kleine groep staat rondom het aangemaakte vuur. De Nederlands-Turkse Helin Atalay is Koerdisch en is samen met haar familie op de viering afgekomen. Ze vindt het belangrijk om haar eigen tradities in ere te houden. “Ik vier ook het Sinterklaasfeest maar ik wil ook mijn eigen cultuur en traditie behouden”, zegt Atalay, terwijl de feestvierders luidkeels meezingen met een traditioneel Koerdisch lied.

Bij de viering op de Dam staat ook een studente van de UvA, ze wil liever niet met naam genoemd worden. Ze legt uit dat voor veel Turkse Koerden het vuur dat wordt aangestoken tijdens noroez veerkracht en strijdbaarheid representeert. Vaak wordt het begin van een nieuwe jaar ook aangegrepen door Koerdische leiders om de politieke spanningen aan te kaarten en op te roepen tot meer autoriteit in de Koerdische gemeenschap. “Noroez is niet alleen iets cultureels, sinds een aantal decennia draait het ook om politiek. Een gelegenheid om de onderdrukking van Koerden tegen te gaan.” Uiteindelijk blijkt het toch een meer Koerdisch feestje te zijn. Iraniërs en Afghanen in Nederland hebben ieder geval de gewoonte om met het nieuwe jaar de dansvloer van een club op te zoeken, waar het meer warm en droog is.