Surinaamse liefde, Nederlandse liefde of gewoon: liefde?

Is er een verschil tussen Surinaamse en Nederlandse liefde? Journalist Lennah Koster zocht het uit voor het televisie-programma ‘Liefde op z’n Surinaams’. Het werd een portret van vier sterke alleenstaande moeders. Hoe kijken deze vrouwen naar de liefde, relaties en naar de opvoeding van hun kinderen? En hoe verschilt die met de Nederlandse definitie van liefde? Maker Lennah Koster en Brigitte, een van de Surinaamse vrouwen, vertellen morgen in de uitzending over de reis en de liefde. De andere drie vrouwen spraken we al voor een interview.

Susan: “Surinaamse liefde is gewoon liefde, net als alle andere liefdes. Het heeft niks te maken met nationaliteit, het blijft liefde. Ja, ik zie wel een verschil, er is een verschil, maar hoe moet ik het uitleggen. Liefde is liefde, maar iedere cultuur heeft een andere gebruiksaanwijzing. Het dominante is echt Surinaams denk ik, dat mensen hun partner willen claimen, of heel vaak voor zichzelf willen houden.

Het programma heeft mij geleerd dat iedereen toch anders denkt, dat iedereen de liefde anders ziet of er anders mee omgaat. Ik ben zo iemand van: kan gebeuren. Want soms kom je iemand tegen die een vrouw heeft, maar als die man aantrekkelijk is, val ik daar wel op. Maar mijn zusje zou dat bijvoorbeeld nooit doen.

Nee, ik heb geen liefdespatroon. Ik ben heel neutraal in de meeste dingen. Ik zie dingen heel makkelijk. Als je teveel gaat lopen denken en dromen maak je jezelf gek, een relatie kan nooit perfect zijn. Iedereen heeft zijn fouten, dus een perfecte relatie bestaat niet in mijn ogen. Je kan wel proberen er het beste van te maken, maar perfect gaat het nooit worden, vooral niet in de Surinaamse gemeenschap.

Mensen gaan veel vreemd, veel vaker zelfs. Ik weet niet hoe dat in andere gemeenschappen is, bijna iedereen gaat vreemd, maar in Surinaamse gemeenschap wel echt heel vaak. De meeste accepteren het, want je hebt heel veel vrouwen die weten dat hun man vreemdgaat, maar ze doen alsof hun neus bloed, of ze gaan vechten om die man zelf te houden. Om maar weer over mijn zusje te beginnen, die zou het niet accepteren, die zou de man laten gaan. Maar de meesten doen dat niet.

Ik zou ook niet bij hem blijven trouwens denk ik, als een man eenmaal vreemd is gegaan blijft hij het doen. Hij kan zo vaak zeggen dat het hem het spijt, maar hij gaat het weer doen. Als de vrouw het de eerste keer vergeet en vergeeft dan denkt de man dat ze dat vast een tweede keer ook doet. Zo werkt het niet.”

Jeane: “Mmm, ik zie niet echt een groot verschil tussen Surinaamse en Nederlandse liefde. Ik denk dat het iets vrijer is, en dat je eerlijker bent, wanneer je niet gelukkig bent met een persoon dat je makkelijker zegt: I’m out. Dat idee heb ik in elk geval en dat vind ik ook wel positief. Als je niet gelukkig bent en het werkt niet, dan moet je toch voor jezelf kiezen?

Ik heb tijdens het programma in elk geval geleerd dat het niet aan je cultuur ligt, maar aan je karakter hoe je bent. Je wordt misschien sterk opgevoed door je moeder, en die zal je deels zo maken omdat ze je dat leert, maar hoe jij je leven indeelt heeft te maken met je eigen karakter. Dat is niet alleen maar achtergrond of cultuur. Natuurlijk kan je sommige dingen in een hokje plaatsen, maar ik ben iemand die out of the box denkt, dus als ik in een hokje zit haal ik mezelf daaruit. Want ik vraag me af hoe ik het zelf ervaar en niet hoe het hoort.

“De reis naar Suriname was leuk, geweldig zelfs. Zo samen zijn en al die ervaringen die je deelt die niet eens op camera komen. ’S Avonds op het balkon was echt heel leuk, we hebben nog steeds contact. We deelden ervaringen en zijn zo vriendinnen geworden.”

Xaviera: “Eerlijk gezegd, vind ik niet dat er een onderscheid is tussen Surinaamse liefde en liefde in andere culturen. Ik denk wel dat er misschien een verschil is in hoe ze liefde benaderen. Persoonlijk vind ik dat het te maken heeft met je eigen achtergrond, opvoeding, het voorbeeld dat je ouders geven, wat je in je omgeving ziet bij familie en vrienden.”

In mijn geval: mijn ouders zijn gescheiden sinds ik me kan herinneren dus ik heb niet echt een voorbeeld van hoe mensen elkaar liefhebben. Ook toen ik opgroeide heb ik niet echt heel veel liefde van mijn omgeving ervaren, dus ik heb een eigen ontdekkingstochtje gedaan. Zeker in de context van man-en-vrouw-liefde. Dat is iets dat ik zelf ben gaan ontdekken, want dat heb ik gewoon niet meegekregen.

Het maakte het wel ingewikkeld, maar het gevoel van liefde is gelukkig universeel. Dus hoe ik het voel en ervaar zal hetzelfde zijn als hoe anderen dat voelen en ervaren, maar ze zullen er anders mee omgaan. Ik vind het moeilijk om het te uiten als ik veel liefde voel. Ik vind het moeilijk om dat op de juiste manier te laten blijken. Net als dat ik het moeilijk vind het van een ander te accepteren. Ik vond mezelf nooit goed genoeg.

Tijdens de reis heb ik wel wat geleerd ja, maar wat precies? Het was een emotionele ervaring om terug te gaan naar Suriname. Eenmaal daar, toen ik bijvoorbeeld mijn oude buurvrouw zag, werd ik heel emotioneel. Het was voor mij een reis waarin ik een ander hoofdstuk uit mijn leven kon afsluiten. Dat is het belangrijkste geweest voor mij. Een deel van de last die ik droeg heb ik daardoor kunnen loslaten. Dus misschien heb ik niet iets geleerd, maar ik ben wel met een lichtere tas terug naar Nederland gekomen. En dat was heel bevrijdend.

Ik heb zeker een liefdespatroon. Met regelmaat koos ik voor mensen die hun liefde niet op de juiste manier aan het uiten waren naar mij toe. Ik merkte dat ze wel van me hielden, maar de manier waarop ze er mee omgingen was niet gezond voor mij. Nu ik me daar bewust van ben, probeer ik andere keuzes te maken die beter voor mij zijn.

De vier afleveringen van ‘Liefde op z’n Surinaams’ is vanaf woensdag 26 april te zien om 19.20 op NPO2.