Voor- en tegenstander Turks grondwetswijziging

In Turkije stemde een nipte meerderheid zondag voor de grondwetswijziging die de Turkse president meer bevoegdheden moet geven. De Nieuwe Maan interviewde Mustafa Aslan en Iffet Subasi over hun stemkeuze.

Mustafa Aslan is regiosecretaris van de Unie van Europese Turkse Democraten. Regelmatig wonen ministers en politici van de AK-partij bijeenkomsten bij van de UETD.

Waarom heb je voor de Turkse grondwetswijziging gestemd?
“Dit nieuwe presidentiële systeem is beter voor een krachtig Turkije, het is een stabielere regeringsvorm. Ik heb afgelopen decennia gezien dat het vorig systeem niet ten goede is gekomen van Turkije, omdat er economische en politieke crisissen zijn geweest door coalitieregeringen en ruzies tussen premier en president. Dit systeem maakt dat onmogelijk. Er zijn in ieder geval twee oorzaken van economische en politieke problemen met dit systeem weggehaald. We hebben niet voor Erdogan gestemd maar voor een systeemwijziging. We moeten nog zien of in 2019 Erdogan nog aan de macht is en of het volk hem gaat herkiezen, niemand kan dit voorspellen.”

Hoe heb je de periode voorafgaand aan de verkiezingen ervaren?
“Frustrerend, we hebben te maken gehad met veel hindernissen. Bijvoorbeeld dat het huren van een zaal om de Turkse minister te ontvangen werd gedwarsboomd door zogenaamd veiligheidsredenen. Ook wilde ik een bijeenkomst houden voor 500 vrijwilligers die zich afgelopen maanden hebben ingezet voor de campagne van het ja-kamp. We wilden ze bedanken voor hun inzet en de overwinning vieren, maar ook dit werd niet toegelaten. Mij krijgen ze niet klein, ik probeer altijd bruggen te bouwen in de Nederlandse samenleving. We moeten het dialoog gaande houden. Vierhonderd jaar betrekkingen worden heus niet zomaar overboord gegooid door deze diplomatieke rellen, de twee landen hebben elkaar nodig.”

Kan je in Nederland er vrij voor uitkomen dat jij ja hebt gestemd?
“Voor 11 maart had ik het gevoel dat ik vrijuit kon zeggen dat ik voor het referendum was. Dit zou mijn vierde ministerbezoek worden die ik zou meemaken in de tijd dat ik mijn functie vervul. Er zijn drie verkiezingen geweest. Niemand heeft daar toen iets van gemerkt, de veiligheid van anderen werd toen ook niet in gevaar gebracht. Dat er nu anders werd gekeken naar het bezoek van de de Turkse minister kan verschillende redenen hebben, onder andere omdat de verkiezingen voor de deur stonden en door de couppoging in Turkije. Er is ook veel mis gegaan daarna in Turkije.”

Hoe vind je dat de media hebben bericht over het Turks referendum?
“Nederlandse media zijn subjectief geweest. Ze hebben de kwestie niet inhoudelijk bediscussieerd. De media hebben één lijn aangehouden namelijk dat deze grondwetswijziging de weg is naar dictatorschap. Als ik vraag naar een grondwetsartikel die dit stelt dan merk ik dat men weinig kennis van zaken heeft. Dit komt ook deels door wat de media ons voorschotelt. Men doet kennis op over de grondwetswijziging onder andere door het nieuws van de media te volgen maar die geeft een eenzijdig beeld. Hoogleraren en columnisten die tegen het referendum zijn hebben de afgelopen weken in de media veel podium gekregen.”

Iffet Subasi is journalist en cameravrouw en heeft tegen het Turks referendum gestemd. Ze heeft vaker in de media gesproken en geschreven over het Turks referendum.

Waarom heb je tegen de Turkse grondwetswijziging gestemd?
“Ik vind het fout dat we in één keer moeten stemmen over achttien punten. Er zitten namelijk ook goede stukken tussen. Ik zeg nee, omdat na de grondwetswijziging het parlement weinig controle heeft op de regering, Erdogan kan de rechters zelf kiezen en het parlement heeft ook geen recht op interpellatie. Door deze wijzigingen krijgt Erdogan te veel macht. Ook is problematisch dat de parlementaire verkiezingen op dezelfde datum vallen als de presidentsverkiezingen. De ja-stemmers stellen dat Erdogan nu sneller kan beslissen, ik vraag me of het dan wel goede besluiten zijn.”

Hoe heb je de periode voorafgaand aan de verkiezingen ervaren?
“Met de komst van de Turkse minister in Nederland is de campagne voor het referendum van start gegaan. Dit heeft veel Turkse Nederlanders getriggerd om wel te gaan stemmen. Het was een chaotische en rare campagne, waarin de ja-stemmers onzichtbaar waren. Dit maakte onmogelijk om in debat te gaan met elkaar. Het is opvallend dat in Turkije de nee-stemmer er niet voor uit durft te komen wat hij stemt en dat in Nederland de ja-stemmer in dezelfde positie zit. Er is veel onbegrip over Turkse Nederlanders die hier geboren zijn maar wel ja-stemmen, sommigen vinden dat tegenstrijdig. Dat maakt het wel moeilijk voor ja-stemmers om hier open over te zijn.”

Hoe vind je de houding van de overheid tegenover de Nederlandse Turken?
“Er wordt al meteen Kamervragen gesteld na de uitslag van het Turks referendum over het afschaffen van dubbele nationaliteit. Er worden nu vragen gesteld over loyaliteit. Je moet de vraag stellen zijn we loyaal aan de Nederlandse grondwet. Wat men in Turkije stemt doet er niet toe. We hebben te maken met twee politieke culturen. We kunnen Nederland niet vergelijken met Turkije. Wat we voor Nederland willen, willen we niet voor Turkije en andersom. Men zou nooit stemmen op een man als Erdogan om premier te worden van Nederland. Of neem bijvoorbeeld de doodstraf. Er is vast een deel van de Turkse Nederlanders die het toejuicht om het in de Turkse grondwet op te laten nemen maar niet in Nederlandse grondwet. Daarnaast heeft de SGP tot een paar maanden geleden ook gepleit voor de doodstraf, maar als dit geluid van Turkse kant komt is het meteen een groot issue.”

Hoe vind je dat de media hebben bericht over het Turks referendum?
”Het zou fijn zijn als journalisten oprechte interesse tonen in de keuzes van Turkse Nederlanders. Je hoeft er geen begrip voor te hebben maar weiger niet om het te willen begrijpen. Ik vond de uitzending van Pauw verschrikkelijk omdat twee Turkse Nederlanders tegenover elkaar werden gezet en je zag dat presentator Jeroen Pauw eigenlijk van de onenigheid genoot.”