Integreer vooral niet te veel!

 

Bron foto: David Rozing | Hollandse Hoogte

Onlangs in de trein naar Leiden kon ik mij moeilijk afsluiten voor een gesprek dat gaande was tussen drie Nederlandse meisjes van ongeveer achttien jaar. Het gesprek ging voornamelijk over jongens. Op enig moment hoorde ik één van die meisjes echter iets zeggen waardoor ik mij weer eens geconfronteerd zag met de gespletenheid in mijzelf. De moderne westerse mens in mij botste met de traditioneel oosterse mens.

Wat dat meisje zei? Ze riep: ‘Als je 16 bent en je hebt nog steeds geen seks gehad dan ben je écht een loser.’ Gedrieën verlieten de meisjes lachend de trein terwijl ik enigszins verbijsterd achterbleef. De verbijstering maakte plaats voor reflectie over hoe het kan dat westerse meisjes ongegeneerd in een vol treintoestel zo vrij over seks en zo neerbuigend over de maagdelijkheid kunnen praten. Ik bedacht me dat als een oosters meisje dit had geroepen in een treincoupé vol oosterse mensen, ze al snel tot de orde zou zijn geroepen.

Mijn westerse ik zei dat er juridisch gezien totaal niets mis was met het gedrag van het meisje. Dan moet er moreel toch ook niets mis mee zijn? Wie ben ik overigens om daar iets van te vinden? Mijn oosterse ik bracht daar tegenin dat een cultuur die de vrijheid als hoogste waarde in het vaandel draagt in ontbinding geraakt. Een cultuur die in het teken van de vrijheid staat vergeet immers gemakkelijk de verplichting en de hogere idealen. Als je de vrijheid opvat als het doen waar je zin in hebt dan leidt dat tot een slappe moraal en zwakke gemeenschapsbinding. De moderne cultuur laat de teugels van de moraal vieren en neemt daarmee op de koop toe dat massa’s mensen het leven vooral in het teken stellen van de lichamelijke genietingen en materiële hartstochten. De moderne mens neigt de ruime juridische vrijheden te vereenzelvigen met het moreel toelaatbare. Als een soort Ebru Umar kan de moderne mens zijn karaktergebrek van de onbeschoftheid en onbeschaamdheid tot handelsmerk verheffen en met een verwijzing naar de meningsvrijheid doen voorkomen als iets verhevens. Om eer en eergevoel geeft de moderne mens weinig. Hij volgt zijn eigen denken. Hij is geëmancipeerd en zelfstandig (lees: niet gebonden aan een hechte gemeenschap). Wat de moraal betreft is er slechts één werkbare regel voor hem: ‘leven en laten leven’. ‘Zo lang je de ander niet schaadt’, zegt hij, ‘moet het allemaal kunnen’.

Ik ben van deze moderne opvatting gedeeltelijk bekeerd. Ik volg namelijk liever de weg van een Rumi en Aristoteles dan de weg van Umar. Wij ontvangen van de moderne samenleving weliswaar de prachtige gift van de vrijheidsrechten, maar krijgen daarbij geen inhoudelijk antwoord op hoe we er edel invulling aan moeten geven. De principes uit onze oosterse traditie –of die uit de oudere westerse traditie– geven daar wel antwoord op. Zij verheffen ons daarmee boven de al te menselijke neiging tot zelfzucht, gemakzucht en materialisme. Zij wijzen op het belang van de zorg voor de innerlijke rust en orde van de ziel door karaktervorming. Zij wijzen op de spirituele menselijke behoeften. Zij wijzen op het belang van gedeelde waarden. Die gedeelde morele waarden creëren een hechte gemeenschap waarin wij ons warm ingebed voelen. Die hechte gemeenschap vormt een drijfveer om te voldoen aan hogere idealen en vervult ons met trots als één van ons die idealen benadert. In de woestijn van het modern individualisme vinden wij deze oosterse oase van gemeenschapszin binnen onze familie, dernek (alevitische genootschap), moskee en de verscheidene culturele centra. Ontferm u daarover, ook al zijn ze niet volmaakt. Verfijn en ontwikkel ze conform de rede en empathie. Omarm beslist de Nederlandse taal en vrijheid, maar integreer dus ook niet te ver door. Integratie en emancipatie betekenen namelijk ook het uit elkaar vallen van hechte gemeenschappen en het verslappen van zedelijke idealen. Aan al mijn zusters deel ik tenslotte mede dat zij geen ‘losers’ zijn. Het hogere ideaal van het temperen van de seksuele lusten tot aan het huwelijk is iets edels. Jouw man zal jou vanuit zijn diepste diepte eeuwig bewonderen ervoor.