Twee koptische jongeren over positie van geloofsgenoten in Egypte

Bij twee aanslagen op koptische kerken in Egypte zijn bijna vijftig doden gevallen afgelopen zondag. Deze gemeenschap is vaker het doelwit van aanslagen. In Nederland wonen zo’n 6000 kopten, hun grootste koptische-orthodoxe kerk staat in Amsterdam. De Nieuwe Maan vroeg zich af hoe de kopten in Nederland kijken naar de positie van hun geloofsgenoten in Egypte.

foto boven: Sint Marcus Kathedraal Alexandrië 

De Egyptisch-Nederlandse Antonius Abdalla is Huisarts in opleiding, komt uit Amsterdam en is koptisch christen. Hij is in Nederland geboren maar heeft een sterke band met Egypte waar veel van zijn familieleden wonen. Abdalla’s vader verliet Egypte voor Nederland omdat hij als kopt gediscrimineerd in zijn vaderland. Abdalla’s moeder is paar jaar later vanuit Egypte naar Nederland geëmigreerd toen ze haar toekomstige man ontmoette.

Wat betekent het geloof voor jou?

“Het is voor mij een manier van leven. Het geeft mij vrede en blijdschap, iets wat deze wereld mij soms niet kan bieden. We zullen als christenen altijd een boodschap van liefde en vrede uitdragen net zoals onze koptische paus dat heeft gedaan kort na de aanslagen van afgelopen zondag. De Kerk is altijd gekleurd geweest met het rode bloed van de martelaren. Ook tijdens de Arabische revolutie zijn meerdere kerken verbrand en aangevallen. De kerk heeft nooit met geweld hierop gereageerd.”

Wat is de positie van de kopten in Egypte volgens jou?
Ze worden gezien als tweederangsburgers in Egypte. Onder Moebarak was er relatieve vrede maar ook wel onderdrukking van christenen. Je weet als christen dat je bepaalde posities nooit kan krijgen in Egypte. Vergunningen om een kerk te bouwen zijn moeilijker te krijgen dan voor een moskee. Ook wordt op de identiteitskaart het geloof vermeld. Moebarak gaf christenen relatieve rust, nu is Sissi aan de macht. Hij heeft naar mij mening nog het meest gedaan voor de christenen. Het is nog steeds niets zoals het hoort te zijn maar het is in Egypte kiezen uit het minst kwade. De christenen worden vaak gezien als een zondebok in Egypte, als er iets aan de hand is dan worden vaak de christenen als schuldige aangewezen.”

Hoe wordt er in de koptische gemeenschap gereageerd op de aanslagen?
Mensen zijn geschrokken, zoiets gaat je niet in koude kleren zitten. We hebben het gevoel dat we ook in Nederland op onze hoede moeten zijn, dat zorgt voor spanningen. Je weet nooit wanneer er een aanslag gepleegd kan worden. Het bijzondere is wel als er sprake is van dreiging in Nederland dat de kerken dan voller zitten dan normaal. Mensen vinden vrede en kracht in het gebed en in de kerk.”

Hoe berichtten de Egyptische media over de aanslagen?
Het mooie is dat Egyptenaren elkaar opzoeken in de strijd tegen terrorisme. Er waren kort na de aanslagen drie dagen van nationale rouw uitgeroepen en voor drie maanden de noodsituatie aangekondigd. Je ziet dat in de media meer dan voorheen de aanslagen veroordeeld worden. Er is een grotere groep die zich verzet tegen de verdeeldheid en juist streeft naar samenhorigheid. Er wordt nu meer uit broederschap gesproken. Sommige geestelijke leiders van moslims en christenen hebben ook hierbij bijgedragen. Maar nu moet de verbroedering ook vanuit de overheid komen.”

De Nederlands Egyptische Irini Sorial is 26 jaar oud en studeert binnenkort af als psycholoog. De Amsterdamse is koptisch christen en bezoekt twee keer in de week de kerk. Haar vader is in de jaren zeventig naar Nederland gekomen en haar moeder in de jaren negentig. Ze verlieten het land omdat ze hun kinderen een betere toekomstperspectief wilden bieden.

Hoe hecht is de Egyptische koptische gemeenschap in Nederland?
Best wel hecht, we zijn een migrantenkerk. Als mensen naar een nieuw en onbekend land verhuizen, zijn ze geneigd om sneller naar elkaar toe te trekken. De nieuwe generatie, waar ik ook toebehoor, heeft dat minder. We zien elkaar één keer in de week in de kerk, de diensten zijn de spil in de gemeenschap. We hebben in Amsterdam twee kapellen, in één kapel wordt in het Nederlands gebeden en in de ander in het koptisch en Egyptisch. De laatste wordt vooral bezocht door de oudere generatie. Ik denk dat beiden kapellen evenveel kerkgangers trekt.”

Wat betekent het geloof voor jou?
“Troost en zingeving, het is een soort leidraad in mijn leven. Er zijn mooie normen en waarden opgesteld in het geloof die eeuwenoud zijn. Religie heeft in Egypte een andere rol in de samenleving dan in bijvoorbeeld Nederland. Het is not done om daar niet te geloven. Het staat ook op je paspoort aangegeven welk geloof je aanhangt. In Egypte kennen ze ook geen scheiding van kerk en staat, of in dit geval scheiding van moskee en staat.”

Wat is de positie van kopten in Egypte?
“Als minderheid krijgen christenen vaak de schuld als in Egypte iets niet goed gaat. In tijden van crisis wordt er namelijk een zondebok gezocht, en dat is vaak een minderheid zoals we dat in de geschiedenis al hebben gezien. De meerderheid van de bevolking ziet echter wel in dat er andere factoren zijn waardoor het verkeerd gaat in het land. Helaas is er een klein groepje dat de kerk zo onderdruk dat de kopten niet eens veilig kunnen bidden, dat is weer bewezen afgelopen zondag. Het is triest dat ze een doelwit zijn van dit soort gruwelijke daden.”

Merk jij zelf iets van de spanningen in Egypte als je daar op vakantie bent?
“Maar twintig procent van de samenleving is koptisch. Je ben als christen in Egypte gewend dat anderen in de omgeving niet hetzelfde geloof aanhangen. Natuurlijk kunnen de spanningen oplopen maar het beïnvloed niet altijd het alledaags leven. Mijn tante heeft bijvoorbeeld een islamitische buurvrouw die na zo’n aanslag langs komt om haar medeleven te betuigen. Zo’n aanslag is een aanval op het land en op Egyptenaren, niet alleen op de christenen. Egyptenaren zijn het inmiddels gewend, ze zien de spanningen als iets dat bij het leven hoort daar.”

Hoe vind je dat de Egyptische media bericht over de aanslagen?
“Er is een tweedeling te zien in de media. Zo zijn er zenders die meer sympathiseren met de moslimbroederschap, maar er zijn ook meer liberale zenders. De nationale zenders laten een rouwband in beeld zien en mensen spreken hun medeleven uit op televisie. Mijn vader keek laatst naar een talkshow op een Egyptische zender. Er was een imam te zien die door mensen werd  opgebeld met een vraag. De mensen aan de lijn deelden eerst hun medeleven over de aanslagen en stelden daarna de vraag. Dat vond ik wel mooi om te zien. Natuurlijk is er ook een extremer geluid te horen, vooral op social media is dat terug te zien. Mensen die haat zaaien zullen er helaas altijd zijn. Er wordt door de meerderheid echter gestreefd naar saamhorigheid en een vredig leven in Egypte en dat geeft in elk geval hoop.”